বিশ্বৰ ২.৭ শতাংশ বৃদ্ধিৰ বিপৰীতে ভাৰতৰ অৰ্থনীতি ৬.৬ শতাংশ হাৰত বৃদ্ধি পাব: ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পূৰ্বানুমান

নতুন দিল্লী: সমগ্ৰ বিশ্বৰ অৰ্থনীতি মন্থৰ হোৱাৰ সময়তে ২০২৬ চনত ভাৰতৰ অৰ্থনীতি ৬.৬ শতাংশ হাৰত বৃদ্ধি পোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে(India Economic Growth 2026)। বৃহস্পতিবাৰে (৮ জানুৱাৰী, ২০২৬) ৰাষ্ট্ৰসংঘই প্ৰকাশ কৰা এক প্ৰতিবেদনত এই তথ্য উল্লেখ কৰা হৈছে। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মতে, শক্তিশালী চৰকাৰী বিনিয়োগ আৰু ব্যক্তিগত ব্যৱহাৰৰ ফলত গোলকীয় প্ৰত্যাহ্বানৰ মাজতো ভাৰতে এক উল্লেখনীয় অৰ্থনৈতিক অগ্ৰগতি লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হ’ব।

ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক পৰিক্ৰমা বিভাগে প্ৰকাশ কৰা ‘ৱৰ্ল্ড ইকনমিক চিচুৱেশ্যন এণ্ড প্ৰস্পেক্টছ ২০২৬’ (World Economic Situation and Prospects 2026) শীৰ্ষক প্ৰতিবেদনত কোৱা হৈছে যে ভাৰতৰ বিকাশৰ হাৰ ২০২৫ চনৰ ৭.৪ শতাংশৰ পৰা ২০২৬ চনত সামান্য হ্ৰাস পাই ৬.৬ শতাংশ হ’ব পাৰে। কিন্তু এই হাৰ হ্ৰাস পালেও ভাৰত বিশ্বৰ দ্ৰুততম বিকাশশীল বৃহৎ অৰ্থনীতি হিচাপে নিজৰ স্থান অক্ষুণ্ণ ৰাখিব।

প্ৰতিবেদনখনত উল্লেখ কৰা হৈছে যে, ব্যক্তিগত ব্যয়ৰ ধাৰাবাহিকতা আৰু চৰকাৰী বিনিয়োগৰ লগতে নতুন কৰ নীতি আৰু হ্ৰাস পোৱা সুতৰ হাৰে দেশৰ অৰ্থনীতিক এক শক্তিশালী গতি প্ৰদান কৰিব।। কিন্তু, যদি আমেৰিকাৰ উচ্চ শুল্কৰ হাৰ একেদৰেই থাকে, তেন্তে ২০২৬ চনত ভাৰতৰ ৰপ্তানিৰ ক্ষেত্ৰত ই প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে, কিয়নো আমেৰিকাৰ বজাৰে ভাৰতৰ মুঠ ৰপ্তানিৰ প্ৰায় ১৮ শতাংশ অধিকাৰ কৰি আছে।”

প্ৰতিবেদনখনে লগতে উল্লেখ কৰে যে শুল্কই কিছুমান সামগ্ৰীৰ শ্ৰেণীক প্ৰভাৱিত কৰিব পাৰে যদিও ইলেক্ট্ৰনিক্স আৰু স্মাৰ্টফোনৰ দৰে মুখ্য ৰপ্তানি সামগ্ৰীসমূহ ইয়াৰ পৰা মুক্ত হৈ থাকিব বুলি আশা কৰা হৈছে।

বিবৃতিটোত কোৱা হৈছে, “ইয়াৰ উপৰিও, ইউৰোপ আৰু মধ্যপ্ৰাচ্যকে ধৰি অন্যান্য মুখ্য বজাৰৰ পৰা অহা শক্তিশালী চাহিদাৰ বাবে এই প্ৰভাৱ আংশিকভাৱে হ্ৰাস পোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে।” প্ৰতিবেদনখনত লগতে কোৱা হৈছে যে যোগান পক্ষৰ পৰা, উৎপাদন আৰু সেৱা খণ্ডৰ ধাৰাবাহিক সম্প্ৰসাৰণে ভৱিষ্যতবাণী কৰাৰ সময়ছোৱাত বিকাশৰ এক মুখ্য চালিকাশক্তি হিচাপে কাম কৰিব।

প্ৰতিবেদনখনে এই কথাৰ ওপৰত জোৰ দিয়ে যে ভাৰতৰ অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিক শক্তিশালী চৰকাৰী বিনিয়োগ আৰু ব্যক্তিগত উপভোগে সমৰ্থন কৰিব, যিয়ে “আমেৰিকাৰ উচ্চ শুল্কৰ প্ৰভাৱক বহুখিনি হ্ৰাস কৰিব।” “শেহতীয়া কৰ সংস্কাৰ আৰু মুদ্ৰা নীতি শিথিলকৰণে অহা বিত্তীয় বৰ্ষত অতিৰিক্ত সমৰ্থন যোগাব,” বুলিও ইয়াত উল্লেখ আছে।

ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অৰ্থনীতিবিদৰ মন্তব্য:

ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ (UN DESA) গোলকীয় অৰ্থনৈতিক নিৰীক্ষণ শাখাৰ জ্যেষ্ঠ অৰ্থনীতিবিদ তথা ভাৰপ্ৰাপ্ত বিষয়া ইংগো পিটাৰলে (Ingo Pitterle)-ই এক সংবাদমেলত সংবাদ মাধ্যমক জনায় যে দক্ষিণ এছিয়া বিশ্বৰ দ্ৰুততম বিকাশশীল অঞ্চল হিচাপে থাকিব আৰু এই অঞ্চলৰ অৰ্থনীতি ৫.৬ শতাংশ হাৰত সম্প্ৰসাৰিত হ’ব। এই বৃদ্ধিৰ বেছিভাগেই ভাৰতৰ পৰা আহিছে, য’ত শক্তিশালী ঘৰুৱা চাহিদা, ভাল খেতি-বাতিৰ বাবে মুদ্ৰাস্ফীতি হ্ৰাস পোৱা আৰু চৰকাৰী নীতিৰ ধাৰাবাহিক সমৰ্থনে অৰ্থনৈতিক অগ্ৰগতি ত্বৰান্বিত কৰিছে।

ভাৰতৰ সামগ্ৰিক অৰ্থনৈতিক পৰিস্থিতি সন্দৰ্ভত পিটাৰলেয়ে কয় যে তেওঁলোকৰ সংস্থাই ২০২৫ আৰু ২০২৬ বৰ্ষৰ বাবে ভাৰতৰ জিডিপি (GDP) বিকাশৰ পূৰ্বানুমান যথেষ্ট বৃদ্ধি কৰিছে। তেওঁৰ মতে, ভাৰতৰ গতিশীল অৰ্থনীতি আৰু শক্তিশালী উন্নয়নৰ দিশত সহায়ক হোৱা কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰকৰ সমন্বিত প্ৰভাৱৰ বাবে এয়া সম্ভৱ হৈছে। তেওঁ ভাৰতৰ শক্তিশালী গ্ৰাহক চাহিদা, চৰকাৰী বিনিয়োগ আৰু মুদ্ৰাস্ফীতি হ্ৰাস পোৱাৰ কথা আঙুলিয়াই দিয়ে, যাৰ আংশিক কাৰণ হৈছে যথেষ্ট ভাল ফচল।

ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংকে সুতৰ হাৰ হ্ৰাস কৰি দেশৰ অৰ্থনীতিক এক মুদ্ৰাগত গতি প্ৰদান কৰাৰ সম্ভাৱনা আছে। পিটাৰলেই কয়, “আমি মুদ্ৰাগত গতিশীলতাৰ লগতে বিনিয়োগৰ ক্ষেত্ৰত এক ইতিবাচক বিত্তীয় প্ৰভাৱ দেখা পাইছোঁ। ভাৰতৰ অন্যান্য শক্তিশালী কাৰকসমূহৰ উপৰি কৃষি খণ্ডই জিডিপিত (GDP) ইতিবাচক প্ৰভাৱ পেলাইছে। সেইবাবেই তুলনামূলকভাৱে প্ৰত্যাহ্বানপূৰ্ণ গোলকীয় পৰিৱেশৰ মাজতো ভাৰতৰ অৰ্থনৈতিক অগ্ৰগতি অসাধাৰণভাৱে উচ্চ হৈ আছে।”

ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অৰ্থনৈতিক বিশ্লেষণ আৰু নীতি বিভাগৰ (UN DESA) সঞ্চালক শান্তনু মুখাৰ্জীয়ে লগতে কয় যে ভাৰতৰ ৰপ্তানি বজাৰ ইউৰোপীয় ইউনিয়ন আৰু মধ্যপ্ৰাচ্যলৈ ক্ৰমান্বয়ে সম্প্ৰসাৰিত হৈছে। ভাৰতৰ “ঘৰুৱা চালিকাশক্তিসমূহ অত্যন্ত শক্তিশালী” বুলি পুনৰ উল্লেখ কৰি মুখাৰ্জীয়ে কয় যে এই মুহূৰ্তত ভাৰতৰ অন্যতম শক্তিশালী ৰপ্তানি খণ্ড হ’ল সেৱা খণ্ড (services exports)।

তেওঁ লগতে কয়, “পণ্য ৰপ্তানি (merchandise exports) শুল্কৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত হ’লেও সেৱা খণ্ডৰ ৰপ্তানি স্থিৰ হৈ আছে। এআই (AI)-ৰ দ্ৰুত প্ৰসাৰৰ এই সময়ত ভাৰতে ইয়াৰ লাভ উঠাবলৈ নিজৰ সেৱা ৰপ্তানি খণ্ডক অধিক শক্তিশালী কৰা উচিত। লগতে দক্ষ জনশক্তিৰ সহায়ত এআই-ক উৎপাদনশীলতা বৃদ্ধিকাৰী কাৰক হিচাপে গঢ়ি তুলিবলৈ বিভিন্ন এপ্লিকেচন প্ৰস্তুত কৰাৰ দিশত কাম কৰা উচিত।”

ভাৰতত গ্ৰাহক মূল্য সূচকাংক ভিত্তিক মুদ্ৰাস্ফীতিৰ হাৰ আশা কৰাতকৈ অধিক হ্ৰাস পাইছে। অনুকূল পৰিস্থিতি আৰু খাদ্য সামগ্ৰীৰ মূল্য হ্ৰাস পোৱাৰ ফলত ২০২৫ বৰ্ষৰ প্ৰথম ন মাহত এই হাৰ গড়ে ৩ শতাংশত আছিল। ২০২৬ চনত মুদ্ৰাস্ফীতিৰ হাৰ ৪.১ শতাংশ হোৱাৰ পূৰ্বানুমান কৰা হৈছে, যিটো ৰিজাৰ্ভ বেংকৰ লক্ষ্যমাত্ৰাৰ অতি ওচৰত। ইয়াৰ উপৰিও, ভৌতিক আৰু ডিজিটেল আন্তঃগাঁথনি, প্ৰতিৰক্ষা তথা নৱীকৰণযোগ্য শক্তি খণ্ডত চৰকাৰী ব্যয় বৃদ্ধিৰ ফলত ভাৰতৰ ‘গ্ৰছ ফিক্সড কেপিটেল ফৰ্মেশ্যন’ (GFCF)-ত শক্তিশালী বিকাশ পৰিলক্ষিত হৈছে।

ভাৰতৰ কৰ্মসংস্থাপনৰ সূচকসমূহ ২০২৫ বৰ্ষত স্থিৰ হৈ আছিল। ২০২৪ চনৰ ৪.৯ শতাংশৰ তুলনাত ২০২৫ চনৰ অক্টোবৰ মাহত নিবনুৱা সমস্যাৰ হাৰ আছিল ৫.২ শতাংশ। আনহাতে, বৰ্ষটোৰ দ্বিতীয়াৰ্ধত গ্ৰাম্য আৰু চহৰ উভয় অঞ্চলতে শ্ৰম শক্তিৰ অংশগ্ৰহণৰ হাৰ (labour force participation rate) সামান্য বৃদ্ধি পাইছে।

আমেৰিকান ডলাৰৰ তুলনাত ভাৰতীয় টকাৰ মূল্য বৰ্ষটোৰ প্ৰথম ভাগত স্থিৰ আছিল। অৱশ্যে, আমেৰিকাৰ অৰ্থনীতিৰ আশাতকৈ অধিক শক্তিশালী বৃদ্ধি আৰু চলি থকা বাণিজ্যিক আলোচনাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত বৰ্ষটোৰ দ্বিতীয়াৰ্ধত ডলাৰৰ বিপৰীতে ভাৰতীয় টকাৰ মূল্য কিছু হ্ৰাস পায়।

বিদেশী বিনিয়োগ ওলাই যোৱা আৰু আমেৰিকাৰ উচ্চ শুল্কই ভাৰতীয় টকাৰ মূল্য হ্ৰাস কৰাৰ চাপ বৃদ্ধি কৰিছে। তথাপিও, ভাৰতৰ শক্তিশালী অৰ্থনৈতিক প্ৰদৰ্শনে অনাগত দিনত দেশৰ মুদ্ৰাটোক সমৰ্থন যোগাব বুলি প্ৰতিবেদনখনত কোৱা হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও, ভাৰত আৰু ব্ৰাজিলৰ শেহতীয়া উদ্যোগে দেখুৱাইছে যে কেনেদৰে ঔদ্যোগিক নীতিৰ জৰিয়তে যোগানজনিত গাঁথনিগত সীমাবদ্ধতাসমূহ সমাধান কৰি মুদ্ৰাস্ফীতিৰ চাপ হ্ৰাস কৰিব পাৰি।

ভাৰতত ঘৰুৱাভাৱে খাদ্য তেল আৰু দাইলৰ উৎপাদন বৃদ্ধি কৰা, সাৰ আৰু সংৰক্ষণ আন্তঃগাঁথনি আধুনিকীকৰণ কৰা, আৰু লজিষ্টিক ব্যৱস্থা উন্নত কৰাৰ দৰে কাৰ্যসূচীবোৰে—যদিও মূলতঃ গ্ৰাম্য আয় বৃদ্ধি আৰু খাদ্য সুৰক্ষাৰ বাবে লোৱা হৈছিল— আমদানিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰিছে আৰু গোলকীয় সংকটৰ প্ৰভাৱ কমাইছে।

গোলকীয় অৰ্থনীতিৰ বিকাশ ২০২৫ চনৰ তুলনাত সামান্য হ্ৰাস পাই ২.৭ শতাংশ হ’ব

প্ৰতিবেদনখনত কোৱা হৈছে যে ২০২৫ চনৰ বাবে ২.৮ শতাংশ অনুমান কৰা গোলকীয় অৰ্থনৈতিক বিকাশৰ হাৰ ২০২৬ চনত সামান্য হ্ৰাস পাই ২.৭ শতাংশ হ’ব। ইয়াৰ পিছত ২০২৭ চনত পুনৰ সামান্য বৃদ্ধি পাই ২.৯ শতাংশ হ’লেও, এই হাৰ মহামাৰীৰ পূৰ্বৰ (২০১০-২০১৯) গড় ৩.২ শতাংশতকৈ যথেষ্ট কম হৈ থাকিব।

ইউৰোপ, জাপান আৰু আমেৰিকাৰ অৰ্থনৈতিক বিকাশ স্থিৰ থকাৰ সম্ভাৱনা আছে যদিও ইয়াৰ গতি হ’ব মধ্যমীয়া। এই দেশসমূহৰ চাহিদা অব্যাহত ৰাখিবলৈ মুদ্ৰাগত বা বিত্তীয় সমৰ্থন আগবঢ়াই থকা হৈছে। আনহাতে, চীন, ভাৰত আৰু ইণ্ডোনেছিয়াসহ কেইবাখনো বৃহৎ উন্নয়নশীল অৰ্থনীতিয়ে ঘৰুৱা চাহিদা আৰু লক্ষ্যভিত্তিক চৰকাৰী নীতিৰ ফলত শক্তিশালী বিকাশ অব্যাহত ৰাখিব বুলি আশা কৰা হৈছে।

প্ৰতিবেদনখনত উল্লেখ কৰা হৈছে যে আমেৰিকালৈ বিভিন্ন দেশৰ সামগ্ৰী ৰপ্তানিৰ মূল্যতো পৰিৱৰ্তন ঘটিছে। চীনৰ পৰা ৰপ্তানি হোৱা সামগ্ৰী, বিশেষকৈ লেপটপ আৰু স্মাৰ্টফোনৰ দৰে ইলেক্ট্ৰনিক সামগ্ৰীৰ পৰিমাণ যথেষ্ট হ্ৰাস পাইছে। ইয়াৰ বিপৰীতে ভিয়েটনাম আৰু দক্ষিণ-পূব এছীয় ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ সংস্থা ‘আছিয়ান’ (ASEAN)-ৰ অৰ্থনীতিসমূহৰ পৰা আমেৰিকালৈ আমদানি বৃদ্ধি পাইছে। প্ৰতিবেদনখনত লগতে কোৱা হৈছে যে, “গোলকীয় ইলেক্ট্ৰনিক্স যোগান শৃংখলাৰ (supply chains) ভিতৰত ভাৰতেও নিজৰ স্থিতি যথেষ্ট শক্তিশালী কৰি তুলিছে।”

লগতে পঢ়ক: ভাৰতৰ GDP ৭.৪ শতাংশ হাৰত বৃদ্ধি পোৱাৰ সম্ভাৱনা: কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ প্ৰতিবেদন