ইৰাণৰ সৰ্বোচ্চ নেতা আয়াতুল্লা আলি খামেনেই

নিউজ ডেস্কঃ ইৰাণৰ সৰ্বোচ্চ নেতা আয়াতুল্লা আলি খামেনেইৰ নিহত হোৱা বুলি দেওবাৰৰ পুৱাতে ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংবাদমাধ্যমে নিশ্চিত কৰে। শনিবাৰে আমেৰিকা আৰু ইজৰাইলে চলোৱা আক্ৰমণতেই এই ঘটনা সংঘটিত হোৱা বুলি কোৱা হৈছে (Ayatollah Ali Khamenei Death)।

আক্ৰমণ আৰম্ভ হোৱাৰ পিছৰে পৰা খামেনেইৰ পৰা কোনো বক্তব্য পোৱা নাছিল। উপগ্ৰহ চিত্ৰত দেখা গৈছিল যে শনিবাৰৰ প্ৰথম পৰ্যায়ৰ বোমাবর্ষণত তেওঁৰ সুৰক্ষিত বাসগৃহ কম্পাউণ্ডত গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ষতি হৈছিল।

ইৰাণৰ সৰ্বোচ্চ নেতাজন নিহত হোৱা বুলি আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ডনাল্ড ট্ৰাম্প-এ নিজৰ সামাজিক মাধ্যম প্লেটফৰ্মত ঘোষণা কৰাৰ কেইঘণ্টামান পিছতে ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংবাদ মাধ্যমে এই সত্যতা স্বীকাৰ কৰে। ১৯৮৯ চনৰ পৰা ইৰাণৰ সৰ্বোচ্চ নেতা হিচাপে দায়িত্ব পালন কৰি অহা আয়াতুল্লাৰ শাসনৰ অন্ত পৰে।চৰকাৰী সংবাদমাধ্যমে প্ৰকাশ কৰা মতে তেওঁৰ কন্যা, জোৱাই আৰু নাতিও নিহত হৈছে।

কোন এই আয়াতুল্লা খামেনেই

১৯৩৯ চনত উত্তৰ-পূৱ ইৰাণৰ পবিত্ৰ চহৰ মাচহাদত জন্ম গ্ৰহণ কৰা খামেনেই এজন ধৰ্মীয় পৰিয়ালৰ সন্তান আছিল। তেওঁৰ পিতৃ আছিল এজন প্ৰসিদ্ধ ধৰ্মগুৰু । খামেনেইৰ মাতৃ খাদিজেহ মিৰদামাদীয়ে তেওঁক শৈশৱৰ পৰাই কোৰান আৰু সাহিত্যৰ প্ৰতি আগ্ৰহী কৰি তুলিছিল।

খামেনেইয়ে চাৰিবছৰ বয়সতে কোৰান অধ্যয়ন আৰম্ভ কৰে আৰু মাধ্যমিক শিক্ষা সম্পূৰ্ণ নকৰি ধৰ্মীয় শিক্ষালয়ত অধ্যয়ন অব্যাহত ৰাখে। পিছলৈ তেওঁ নাজাফ আৰু কুমৰ দৰে চিয়া উচ্চ শিক্ষাৰ কেন্দ্ৰত অধ্যয়ন কৰে।

খামেনেইৰ ৰাজনৈতিক জীৱন

১৯৫৩ চনত এমআই৬ আৰু আমেৰিকাৰ কেন্দ্ৰীয় চোৰাংচোৱা সংস্থা (CIA)-ৰ সহযোগত সংঘটিত অভ্যুত্থানত নিৰ্বাচিত প্ৰধানমন্ত্ৰী মহম্মদ মচাডেঘ অপসাৰিত হৈছিল। এই ঘটনাই বহু ইৰাণীৰ দৰে খামেইনীকো ৰাজনৈতিকভাৱে প্ৰভাৱিত কৰিছিল। তদুপৰি ধৰ্মীয় অধ্যয়নৰ বাবে কুম চহৰত অধ্যয়ন কৰা খামেইনী ছিয়া ইছলামৰ পৰম্পৰা আৰু ৰক্ষণশীল বিৰোধীৰ নেতা ৰোহল্লাহ খোমেইনীৰ চিন্তাধাৰাত গভীৰভাৱে প্ৰভাৱিত হৈছিল।তেতিয়াৰ শ্বাহ মহম্মদ ৰেজা পাহলভিয়ে দেশত ব্যাপক সংস্কাৰ অভিযান আৰম্ভ কৰিছিল। যাক দেশৰ ৰক্ষণশীল ধৰ্মগুৰু সকলৰ বেছিভাগেই প্ৰতিবাদ কৰিছিল। ১৯৭৮ চনত ইৰাণত হোৱা গণআন্দোলনত তেওঁ সক্ৰিয়ভাৱে অংশ লয়। যাৰ ফলত পাহলভি ৰাজতন্ত্ৰৰ পতন ঘটে আৰু ইছলামিক বিপ্লৱৰ পথ সুগম হয়। এইদৰে, এক সৰল ধৰ্মীয় শিক্ষাৰ্থীৰ পৰা আৰম্ভ কৰি তিনি দশকৰ অধিক সময় ইৰাণৰ সৰ্বোচ্চ নেতা হিচাপে শাসন কৰা খামেনেইৰ ৰাজনৈতিক যাত্ৰা ইৰাণৰ আধুনিক ইতিহাসৰ সৈতে গভীৰভাৱে সংপৃক্ত। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ ৰোহল্লাহ খোমেইনীৰ ঘনিষ্ঠ হিচাপে নতুন শাসন ব্যৱস্থাত উচ্চ পদত অধিষ্ঠিত হ’বলৈ সক্ষম হয়।

১৯৮১ চনত বিৰোধী সংগঠন মুজাহিদীন এ খালেক (MEK)-এ চলোৱা হত্যাৰ চেষ্টাৰ পৰা খামেনেইয়ে ৰক্ষা পায়। অৱশ্যে তেওঁ নিজৰ সোঁ হাতৰ ব্যৱহাৰ হেৰুৱায়। মুজাহিদীন এ খালেক নামৰ সংগঠনটো ৱে নতুনকৈ প্ৰতিষ্ঠিত ইছলামিক শাসনৰ বিৰুদ্ধে সশস্ত্ৰ বিদ্ৰোহ আৰম্ভ কৰিছিল।সেই সময়তে তেওঁ আনুষ্ঠানিকভাৱে ৰাষ্ট্ৰপতি পদত নিৰ্বাচিত হয়।

১৯৮৯ চনত ৰোহল্লাহ খোমেইনীৰ মৃত্যুৰ পিছত সংবিধান সংশোধন কৰি আয়াতুল্লা খামেনেইয়ে কম ধৰ্মীয় যোগ্যতাসম্পন্ন ব্যক্তিকো সৰ্বোচ্চ নেতা হ’বলৈ অনুমতি প্ৰদান নিশ্চিত কৰে। ইয়াৰ দ্বাৰা তেওঁ অধিক ক্ষমতাসম্পন্ন পদত নিযুক্ত হয়। ইয়াৰ পিছৰে পৰা তেওঁ ইৰাণৰ সৰ্বোচ্চ নেতা হৈ পৰে। ১৯৯০-ৰ দশকত তেওঁ নিজৰ ক্ষমতা অধিক সুদৃঢ় কৰে। ইয়াৰ বাবে তেওঁ বিৰোধ কৰা সকলক কঠোৰ হাতেৰে দমন কৰা, হত্যা কৰাৰ লগতে তেওঁৰ সহযোগী সকলক পুৰস্কৃত কৰিছিল। আনকি বিদেশত বিৰোধী সকলকো তেওঁ হত্যা কৰিছিল। ইয়াৰ বাবে তেওঁ ‘হিজবুল্লাহ’ৰ দৰে উগ্ৰপন্থী সংগঠনৰ সৈতেও সম্পৰ্ক গঢ়ি তুলিছিল। আয়াতুল্লা খামেনেইৰ শক্তিৰ আৰত আছিল ইছলামীক ৰিভলিউচনেৰী গাৰ্ড ক্ৰপ (IRGC) ।

১৯৯৭ চনত সংস্কাৰপন্থী প্ৰাৰ্থী মহম্মদ খাটামী বিপুল ভোটত ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে জয়ী হয়। আলি খামেইনীয়ে তেওঁক কিছু পৰিমাণৰ স্বাধীনতা প্ৰদান কৰিছিল। খাতামীয়ে ২০০১ চনৰ পিছত আমেৰিকাৰ সৈতে সম্পৰ্ক উন্নত কৰাৰ চেষ্টা চলোৱা কাৰ্যতো খামেনেইয়ে বাধা প্ৰদান কৰা নাছিল। কিন্তু ২০০৩ চনত আমেৰিকাই ইৰাক আক্ৰমণ কৰাৰ পিছত, খামেনেইয়ে ইছলামীক ৰিভলিউচনেৰী গাৰ্ড ক্ৰপ (IRGC)-ক সমৰ্থন জনাই ইৰাকত থকা আমেৰিকান সেনাক লক্ষ্য কৰি গোপন যুদ্ধ চলাবলৈ আৰু ইৰাকত ইৰাণৰ প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিবলৈ সহায় কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত আমেৰিকাৰ লগত ক্ৰমান্বয়ে খামেনেইৰ বিৰোধ আৰম্ভ হয়।

খামেনেইৰ নীতিৰ বিৰুদ্ধে বিৰোধঃ

উল্লেখযোগ্য যে, দেশৰ ভিতৰত বিভিন্ন সময়ত হোৱা আন্দোলন আৰু সংস্কাৰৰ দাবীক খামেনেইয়ে কঠোৰ হাতেৰে দমন কৰিছিল। বিশেষকৈ মহিলা, সমকামী আৰু ধৰ্মীয় সংখ্যালঘুসকলৰ বিৰুদ্ধে তেওঁ কঠোৰ নীতি অৱলম্বন কৰিছিল। ২০০৯ চনত বিতৰ্কিত ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচনৰ পিছত হোৱা আন্দোলন আৰু ২০২২ চনত মহিলাৰ অধিকাৰক লৈ হোৱা প্ৰতিবাদ কঠোৰ হাতেৰে তেওঁ দমন কৰিছিল । খামেনেইৰ শাসনকালত ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক স্বাধীনতাৰ দাবীত সমগ্ৰ ইৰাণত নিয়মিতভাৱে হোৱা প্ৰতিবাদসমূহ তেওঁ নিষ্ঠুৰভাৱে দমন কৰিছিল। অৰ্থনৈতিক দুৰৱস্থাৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা অশান্তিও একে ধৰণে কঠোৰভাৱে দমন কৰা হৈছিল। খামেনেইৰ শাসনত মহিলাসকলৰ ওপৰত দমন-পীড়নৰ মাত্ৰা এক নতুন স্তৰত উপনীত হৈছিল। ইয়াৰ সমান্তৰালভাৱে, যুৱ প্ৰতিভা আৰু শিক্ষাবিদসকলৰ বিদেশলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিবলগীয়া হৈছিল।

চলিত বছৰৰ জানুৱাৰীত অৰ্থনৈতিক সংকটৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা প্ৰতিবাদ দেশজুৰি ব্যাপক আন্দোলনলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছিল। য’ত বহু প্ৰতিবাদকাৰীয়ে ইছলামিক প্ৰজাতন্ত্ৰৰ পতনৰ দাবী কৰিছিল। তদুপৰি লগতে অৰ্থনৈতিক পৰিস্থিতিৰ অৱনতিয়ে তেওঁৰ সমৰ্থক সকলকো অসন্তুষ্ট কৰিছিল। সমালোচকসকলৰ মতে, সংস্কাৰ আৰু অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন বিচৰা যুৱ প্ৰজন্মৰ পৰা তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে আঁতৰি গৈছিল। ইৰাণৰ স্বতন্ত্ৰতা ৰক্ষাৰ নামত দিয়া উচ্চ মূল্যই বহু নাগৰিকক হতাশ কৰিছিল।

নিজকে ঈশ্বৰৰ প্ৰতিনিধি বুলি ভাবিছিল খামেনেইয়ে

ইৰাণৰ সৰ্বোচ্চ ৰাজনৈতিক আৰু ধৰ্মীয় নেতা হিচাপে খামেনেইয়ে নিজকে ঈশ্বৰৰ প্ৰতিনিধি বুলি ধাৰণা কৰিছিল। ২০২৩ চনৰ শেষৰ পিনে তেওঁ কৈছিল যে ঈশ্বৰে তেওঁৰ জৰিয়তে কথা কৈছিল। তেওঁ স্মৰণ কৰিছিল যে প্ৰায় ২০ বছৰৰ আগতে, তেওঁক সংগ দিয়া ৰেভলিউশ্যনাৰী গাৰ্ডৰ বিষয়া সকলক এটা প্ৰেৰণাদায়ক বাৰ্তা দিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। “সৰ্বশক্তিমান ঈশ্বৰে কথা কৈছিল! আচলতে সেইটো মোৰ জিভাই আছিল, কিন্তু শব্দবোৰ আছিল ঈশ্বৰৰ; সেইটো আছিল একেবাৰে অসাধাৰণ সমাৱেশ,” খামেনেইয়ে দাবী কৰিছিল আৰু লগতে কৈছিল, “ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰভাৱ পৰিছিল।”
উল্লেখযোগ্য যে খামেনেই নিজৰ সিদ্ধান্ত সম্পৰ্কে মানুহে প্ৰশ্ন কৰা ভাল নাপাইছিল। তেওঁ কেতিয়াও সাক্ষাৎকাৰ দিয়া নাছিল। ২০১৮ চনত এজন ছাত্ৰই কেমেৰাৰ সন্মুখত সৰ্বোচ্চ নেতাক প্ৰশ্ন কৰিব পাৰিনে বুলি সোধাৰ বাবেই “ধৰ্মীয় নেতাক অপমান” কৰাৰ অভিযোগত ছাত্ৰজনক দুবছৰৰ কাৰাদণ্ড দিছিল।

শেহতীয়া ঘটনা

তাৎপৰ্যপূৰ্ণ যে ইজৰাইল আৰু আমেৰিকাই প্ৰথমে খামেনেইক হত্যাৰ পৰিবৰ্তে তেওঁলোকৰ উদ্দেশ্য আছিল ইছলামিক ৰিপাব্লিক অৱ ইৰাণৰ বৰ্তমান শাসন ব্যৱস্থাৰ পতন ঘটোৱা। ২০২৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত খামেনেই প্ৰচণ্ড চাপৰ সন্মুখীন হৈছিল। তাৰ কেইদিনমান আগতে ইজৰাইলে লেবাননৰ বেইৰুটত অবস্থিত হিজবুল্লাহৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ত বৃহৎ বোমা নিক্ষেপ কৰি সংগঠনটোৰ অভিজ্ঞ সাধাৰণ সম্পাদক হাচান নাছৰল্লাহক হত্যা কৰিছিল। নাছৰাল্লাহৰ সৈতে দশকজুৰি ব্যক্তিগত সম্পৰ্ক থকা খামেনেইৰ বাবে এই ঘটনাই গভীৰ আঘাত দিছিল।

শনিবাৰে আমেৰিকা আৰু ইজৰাইলৰ বিমান আৰু ক্ষেপণাস্ত্ৰে ইৰাণত আক্ৰমণ চলোৱাৰ সময়ত, খামেইনীৰ কাৰ্যালয় লক্ষ্যবস্তু হয় আৰু সম্ভৱতঃ তেওঁ নিহত হয়। ৮৬ বছৰীয়া খামেনেইৰ মৃত্যুৰ সম্পৰ্কত ইজৰাইলৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী বেঞ্জামিন নেট্যানুহুৱে শনিবাৰে কয় যে বহু লক্ষণে দেখুৱাইছে খামেনেই “এতিয়া আমাৰ মাজত নাই,”। অৱশ্যে তেওঁ স্পষ্টভাৱে মৃত্যুৰ নিশ্চিতি দিয়া নাছিল। কিন্তু ইয়াৰ পিছতে আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ডনাল্ড ট্ৰাম্পেও খামেইনী নিহত হোৱা বুলি দাবী কৰাৰ পাছত ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংবাদমাধ্যমে তেওঁৰ মৃত্যুৰ নিশ্চিতি প্ৰদান কৰে।

লগতে পঢ়কঃ ৰাছিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰপতিৰ ঘনিষ্ঠ সামৰিক বিষয়াক হত্যাৰ অপচেষ্টা