অসমৰ সন্তান বিনোদ দুলু বৰালৈ ৰাষ্ট্ৰীয় স্বীকৃতি: কেন্দ্ৰীয় ‘প্ৰজেক্ট এলিফেণ্ট’ৰ কমিটীত স্থান লাভ

নগাঁও: অসমৰ বাবে এক গৌৰৱৰ মুহূৰ্ত কঢ়িয়াই আনিছে প্ৰকৃতিপ্ৰেমী বিনোদ দুলু বৰাই। বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণ, বিশেষকৈ হাতী আৰু মানুহৰ সংঘাত ৰোধৰ ক্ষেত্ৰত দীৰ্ঘদিন ধৰি কাম কৰি অহা বিনোদ দুলু বৰাক ভাৰত চৰকাৰৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পদত নিযুক্তি দিয়া হৈছে। তেওঁক কেন্দ্ৰীয় পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনস্থ ‘প্ৰজেক্ট এলিফেণ্ট’ (Project Elephant)-ৰ ষ্টিয়াৰিং কমিটীৰ সদস্য হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।

ভাৰত চৰকাৰৰ সংশ্লিষ্ট মন্ত্ৰালয়ে জাৰি কৰা এক চৰকাৰী নিৰ্দেশনা (Office Memorandum) অনুসৰি, সমগ্ৰ দেশতে হাতী সংৰক্ষণৰ কাম-কাজ তদাৰক কৰিবলৈ এই ‘ষ্টিয়াৰিং কমিটী’খন পুনৰ গঠন কৰা হৈছে। এই শক্তিশালী কমিটীত দেশৰ আগশাৰীৰ বন বিষয়া, বিজ্ঞানী আৰু বিশেষজ্ঞসকলৰ সৈতে অসমৰ বিনোদ দুলু বৰাকো এজন সন্মানীয় সদস্য হিচাপে স্থান দিয়া হৈছে।

শৈশৱৰ সপোনৰ পৰা ৰাষ্ট্ৰীয় স্বীকৃতিলৈ: এজন ব্যতিক্ৰমী প্ৰকৃতিপ্ৰেমীৰ যাত্ৰা

শৈশৱৰ পৰাই বন্যপ্ৰাণীৰ প্ৰতি টান:

নগাঁও জিলাৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল চাপনালা মাজগাঁওৰ বাসিন্দা বিনোদ দুলু বৰাৰ বন্যপ্ৰাণীৰ প্ৰতি থকা অগাধ মৰম শৈশৱৰ পৰাই আৰম্ভ হৈছিল। মাত্ৰ ৯ বছৰ বয়সতে বন্য জীৱ-জন্তুৰ কষ্ট দেখি তেওঁৰ মন বিচলিত হৈ পৰিছিল। তেওঁ সৰুতে এটা সপোন দেখিছিল— গাঁৱৰ এটা কুঁৱাত আবদ্ধ হৈ থকা এটা হাতী পোৱালিক উদ্ধাৰ কৰাৰ। এই সপোনটো বাস্তৱত পৰিণত হোৱাৰ পাছতেই তেওঁৰ জীৱনৰ লক্ষ্য সলনি হৈ যায় আৰু তেওঁ বন্যপ্ৰাণী সুৰক্ষাত নিজকে উছৰ্গা কৰে।

বয়স বাঢ়ি অহাৰ লগে লগে বিপদত পৰা বন্যপ্ৰাণীক উদ্ধাৰ কৰা, চিকিৎসা দিয়া আৰু পুনৰ অৰণ্যত মুকলি কৰি দিয়াটো তেওঁৰ জীৱনৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশ হৈ পৰে।

হাজাৰ হাজাৰ বন্যপ্ৰাণীৰ ত্ৰাণকৰ্তা:

কোনো আনুষ্ঠানিক প্ৰশিক্ষণ অবিহনেই বিনোদ দুলু বৰাই এতিয়ালৈকে অসাধাৰণ কাম কৰি দেখুৱাইছে। তেওঁ এতিয়ালৈকে ৬০০ৰো অধিক বিষাক্ত আৰু অবিষাক্ত সাপ আৰু ৪ হাজাৰতকৈও অধিক সৰু-বৰ বন্যপ্ৰাণী সুৰক্ষিতভাৱে উদ্ধাৰ কৰিছে। শৈশৱৰ পৰা বৰ্তমানলৈকে তেওঁ অবৈধ সৰবৰাহ, চোৰাং চিকাৰীৰ কৱল আৰু আঘাতপ্ৰাপ্ত অৱস্থাৰ পৰা প্ৰায় ২৫০০তকৈও অধিক বন্যপ্ৰাণীক উদ্ধাৰ কৰি পুনৰ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশলৈ উভতাই পঠিয়াইছে।

‘হাতীবন্ধু’ৰ সৈতে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা

বন্যপ্ৰাণী প্ৰেমী বিনোদ দুলু বৰা দীৰ্ঘদিন ধৰি ‘হাতীবন্ধু’ নামৰ স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনটোৰ এজন সক্ৰিয় আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ সদস্য হৈ আছে। বৰ্তমান তেওঁ এই সংগঠনটোৰ ‘ডাইৰেক্টৰ অফ হেবিটেট ৰেষ্ট’ৰেচন প্ৰগ্ৰেম’ (Director of Habitat Restoration Programs) হিচাপে দায়িত্ব পালন কৰি আছে।

প্ৰকৃতি আৰু মানুহৰ মাজত এক সুদৃঢ় বান্ধোন:

হাতীৰ বাবে বনাঞ্চলত খাদ্যৰ যোগান ধৰা, নতুন গছপুলি ৰোপণ কৰা আৰু হাতী চলাচল কৰা পথসমূহ (Elephant Corridor) সুৰক্ষিত কৰাৰ দৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ কামত তেওঁ নেতৃত্ব দিছে। তেওঁৰ এই প্ৰচেষ্টাৰ ফলত অসমৰ প্ৰায় ১০০খন গাঁৱৰ লোক হাতী-মানুহৰ সংঘাতৰ পৰা বহুখিনি সকাহ লাভ কৰিছে। যিবোৰ অঞ্চলত এসময়ত হাতীৰ উপদ্ৰৱৰ বাবে খেতি কৰাটো অসম্ভৱ আছিল, দুলু বৰা আৰু হাতীবন্ধুৰ সহায়ত সেইবোৰ ঠাইত কৃষকে এতিয়া পুনৰ নিৰ্ভয়ে খেতি কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে।

প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ স্বীকৃতি:

‘হাতীবন্ধু’ সংগঠনে অসমত হাতী আৰু মানুহৰ সংঘাত ৰোধৰ বাবে যি ব্যতিক্ৰমী আৰু প্ৰশংসনীয় কাম কৰিছে, তাৰ বিষয়ে ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে স্বয়ং তেওঁৰ ‘মন কি বাত’ অনুষ্ঠানত উল্লেখ কৰি সমগ্ৰ দেশবাসীক অৱগত কৰিছিল।

সাপ উদ্ধাৰ আৰু জনসচেতনতা

যদিও বন বিভাগে সাপৰ কোনো নিৰ্দিষ্ট গণনা নকৰে, তথাপিও মধ্য অসমত সাপৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পোৱা বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ছালনা ফৰেষ্ট ৰেঞ্জৰ বিষয়া মণ্টু বৰাই এই সন্দৰ্ভত কয়, “বিনোদ দুলু বৰাই কেৱল গাঁও বা চহৰৰ পৰা সাপ উদ্ধাৰ কৰি বনাঞ্চলত মুকলি কৰি দিয়াই নহয়, বৰঞ্চ সাধাৰণ লোকক বন্যপ্ৰাণী সুৰক্ষাৰ বিষয়ে সজাগ কৰি আহিছে। ইয়াৰ ফলত আগতে সাপ দেখিলেই মাৰি পেলোৱাৰ যি মানসিকতা আছিল, সেয়া এতিয়া বহুখিনি সলনি হৈছে।”

নতুন প্ৰজন্ম গঢ়ি তোলাৰ প্ৰচেষ্টা

কেৱল নিজে কাম কৰাই নহয়, বিনোদ দুলু বৰাই এতিয়ালৈকে প্ৰায় ৫০জন যুৱকক বন্যপ্ৰাণী আৰু সাপ উদ্ধাৰৰ প্ৰশিক্ষণ দিছে। তেওঁৰ পৰা প্ৰশিক্ষণ লোৱা দেবেন তাঁতি নামৰ এজন উদ্ধাৰকাৰীয়ে কয়, “দুলু দাৰ ওচৰত শিকাৰ পাছত বন্যপ্ৰাণীৰ সৈতে মোৰ এক আত্মিক সম্পৰ্ক গঢ়ি উঠিছে। বিপদত পৰা জীৱ-জন্তুক উদ্ধাৰ কৰি পুনৰ অৰণ্যত এৰি দিব পাৰিলে যি শান্তি পাওঁ, সেয়া অতুলনীয়। এতিয়া মই নিজে আন বহুতো লোকক এই কামৰ প্ৰশিক্ষণ দি আছোঁ।”

ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত অসমৰ গৌৰৱ

২০১৪ চনত এছিয়াৰ আগশাৰীৰ আলোচনী ‘Century Asia’ই বিনোদ দুলু বৰাক দেশৰ ভিতৰত সৰ্বাধিক বন্যপ্ৰাণী উদ্ধাৰ কৰোতা হিচাপে স্বীকৃতি দিছিল। এতিয়া কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ ‘প্ৰজেক্ট এলিফেণ্ট’ (Project Elephant)-ৰ ষ্টিয়াৰিং কমিটীত তেওঁৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ ফলত অসমৰ মাটিৰ অভিজ্ঞতা আৰু সমস্যাসমূহ ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ নীতি নিৰ্ধাৰণত সঠিকভাৱে ডাঙি ধৰাৰ এক সোণালী সুযোগ লাভ কৰিব।

বিনোদ দুলু বৰাৰ এই যাত্ৰাই প্ৰমাণ কৰে যে— নিস্বাৰ্থ মনোভাৱ, অদম্য সাহস আৰু প্ৰকৃতিৰ প্ৰতি থকা নিভাঁজ ভালপোৱাই এজন সাধাৰণ গাঁৱৰ যুৱককো দেশৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ আসনত বহুৱাব পাৰে।

লগতে পঢ়ক: ন্যায়ালয়ৰ নিষেধাজ্ঞা স্বত্বেও অনানুষ্ঠানিক ভাবে হ’ব মধ্য অসমৰ ম’হ যুঁজ